]]>
close
EN

Zagrożenie hałasem w ruchu drogowym

data publikacji: 17 grudnia 2014

Hałas jest zanieczyszczeniem środowiska przyrodniczego charakteryzującym się różnorodnością źródeł i powszechnością występowania.

Za dźwięk uważa się słyszalne przez ludzi drgania o częstotliwościach od 16Hz do 20kHz. Dźwiękiem są także drgania niesłyszalne przez ludzi: ultradźwięki (drgania o częstotliwości powyżej 20kHz) i infradźwięki (drgania o częstotliwościach poniżej 16Hz). Hałas o częstotliwościach, które nie są słyszalne dla człowieka wywiera równie niekorzystny wpływ na organizmy żywe jak hałas słyszalny. 
Obiektywną ocenę szkodliwości hałasu umożliwia określanie tzw. poziomu dźwięku, który go tworzy. Poziom ten określa poziom ciśnienia akustycznego wywoływanego przez hałas i docierającego do ludzkich uszu. Poziomowi hałasu o częstotliwości odpowiadającej progowi słyszenia przypisano wartość 0dB, natomiast tzw. granicy bólu odpowiada wartość 130dB. Natomiast jednostką dokuczliwości hałasu jest tzw. noys. Wartość 1 noys, oznacza dokuczliwość (dla przeciętnej wrażliwości na hałas) dźwięku o częstotliwościach w zakresie 910-1090 Hz i natężeniu 40dB. 
Dla terenów, na których stwierdzono przekroczenie poziomów dopuszczalnych opracowuje się programy ochrony środowiska przed hałasem mające na celu dostosowanie poziomów hałasu do obowiązujących norm. 
 
Hałas komunikacyjny i jego wpływ na zdrowie człowieka
Największa koncentracja źródeł hałasu występuje na terenie aglomeracji miejskich. Do głównych źródeł hałasu należą: transport (hałas komunikacyjny: kolejowy, drogowy, lotniczy itp.) działalność gospodarcza (hałas przemysłowy, budowy, remonty), oraz rozrywka i rekreacja (głośna muzyka, imprezy sportowe itp.).
Człowiek mieszkający w mieście jest stale atakowany szkodliwymi dźwiękami. Wpływ hałasu komunikacyjnego obejmuje coraz większe grupy osób, wywołując uciążliwości, utrudnienia snu, wypoczynku i pracy, a nawet powodując stany chorobowe.
Człowiek narażony na hałas w miejscu pracy i nie mający warunków do odpoczynku od hałasu w domu, np. wskutek hałasu drogowego, nie ma możliwości zregenerowania organu słuchu. Następujące w efekcie przesunięcie progu słyszenia ulega utrwaleniu, prowadząc do systematycznego osłabiania słuchu.
Wraz ze wzrostem liczby samochodów wzrasta znacznie natężenie ruchu drogowego. W Polsce hałas wywołany ruchem drogowym większy od 60dB występuje na ponad 60% długości dróg rangi krajowej i aż na 92% długości dróg międzyregionalnych. Średniodobowe poziomy hałasu wynoszą: na sieci dróg krajowych 70dB; w sieci dróg kolejowych 69dB; na terenach przylotniskowych 80-100dB. 
Z ostatnich badań wynika, że narażenie na hałas stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia publicznego oraz wykazuje tendencję wzrostową zajmując obecnie drugie miejsce wśród czynników stresogennych. Jest on szczególnie niekorzystny w porze nocnej i może powodować: rozdrażnienie, stres, stany chronicznego zmęczenia, zaburzenia snu, choroby układu krążenia, spadek koncentracji oraz zaburzenia funkcji poznawczych np. u uczniów. 
Prowadzi się również badania nad wpływem hałasu na powstawanie chorób nowotworowych, ponieważ hałas osłabia także w dużym stopniu system immunologiczny człowieka. Organizm osłabiony hałasem wykazuje większą podatność na infekcje i rozwój różnych chorób, w tym nowotworowych. Niektórzy lekarze rozróżniają tzw. zespół pohałasowy obejmujący: bóle i zawroty głowy, osłabienie, zwiększoną pobudliwość nerwową, zaburzenie snu, zwiększoną potliwość, uszkodzenie słuchu. Hałas wpływa również na zmniejszenie zrozumiałości mowy, zaburza wzrok i rozprasza uwagę. Udowodniono, że hałas jest przyczyną przedwczesnego starzenia i w 30 przypadkach na 100 skraca życie mieszkańców dużych miast o 8-10 lat.
W związku z negatywnymi skutkami hałasu dla zdrowia WHO postulowała, aby poziom hałasu w nocy nie przekraczał wartości 42dB mierzone na zewnątrz budynku. Szacuje się, że społeczne koszty ponadnormatywnego hałasu transportowego, mające wpływ na zdrowie publiczne, wynoszą 40 mld euro rocznie (0,4% PKB UE) z czego 90% związane jest z hałasem drogowym. Gospodarcze koszty zagrożenia hałasem obejmują spadek cen nieruchomości, obniżenie wydajności pracy i inne. Z tych powodów w Unii Europejskiej oraz w innych krajach świata podejmuje się liczne działania zmierzające do obniżenia negatywnego wpływu hałasu na środowisko.
 
Wpływ hałasu na organizm kierowcy
Hałas przyspieszając i pogłębiając zmęczenie rozprasza uwagę, tłumi słyszalność mowy i ostrzegawczych sygnałów akustycznych, przytępia ostrość widzenia i obserwacji co wpływa łącznie na opóźnienie przebiegu reakcji obronnych zwiększając znacznie możliwość nieszczęśliwych wypadków.
Bezpieczne prowadzenie pojazdu wymaga od kierowcy wysokiego poziomu sprawności psychofizycznej. Zmęczenie, głównie zmęczenie sensoryczne, polegające na obniżonej reaktywności narządów zmysłów, będącej skutkiem długotrwałej ekspozycji na określony rodzaj bodźców (np. hałas, wibracje) oraz zmęczenie umysłowe, polegające na obniżeniu funkcji poznawczych często jest przyczyną poważnych wypadków.
 
Hałas jako problem w wymiarze europejskim
Hałas należy do poważniejszych problemów wpływających na obniżenie jakości życia oraz zdrowie mieszkańców Europy. To drugi największy problem ekologiczny Unii Europejskiej, po zanieczyszczeniu powietrza. Szacuje się, że: 
- prawie 67 milionów ludzi na terenie Unii Europejskiej jest narażonych na ponadnormatywny hałas drogowy (przekraczający 55dB LDWN),
- prawie 21 milionów ludzi na terenie UE mieszka w miejscach, na których przekroczenia hałasu dla pory nocnej negatywnie oddziałują na ich zdrowie.
Z powodu hałasu cierpią słabsi członkowie społeczeństwa – dzieci, osoby starsze i już schorowane. Hałas zakłócając sen przyczynia się do wzrostu agresji, zmęczenia oraz braku koncentracji, a tym samym do zwiększenia liczby wypadków. 
Hałas i wibracje przyczyniają się do pogorszenia jakości środowiska przyrodniczego, przynoszą też ujemne skutki gospodarcze w postaci kosztów leczenia oraz wypłacania rent inwalidzkich; szybszego zużywania się środków produkcji i transportu; pogorszenia jakości i przydatności terenów zagrożonych nadmiernym hałasem oraz zmniejszenie  wartości obiektów tam położonych.
Problem narażenia ludności na zbyt duży hałas został dostrzeżony przez Unię Europejską już kilkanaście lat temu co przyczyniło się do powstania uregulowań prawnych w tym zakresie. 
Obecnie na świecie hałas traktowany jest jako zanieczyszczenie środowiska, stąd przyjmowane są takie same ogólne zasady, obowiązki i formy postępowań w stosunku do hałasu, jak do pozostałych dziedzin ochrony środowiska. Od 1995 roku obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem. Wydarzenie to ma na celu rozpowszechnianie wiedzy i świadomości wśród społeczeństwa oraz władz państwowych i lokalnych na temat zagrożeń związanych z długotrwałym narażeniem na hałas. Przesłanie tego dnia jest jasne – Stop hałasowi!
 
Przeciwdziałanie hałasowi w Polsce
W Polsce działania mające przeciwdziałać szkodliwym skutkom hałasu są wciąż nieskoordynowane, a poziom świadomości związanej z zagrożeniami jakie może on powodować – nadal zbyt niski, brakuje także woli do podjęcia zdecydowanych, skutecznych działań ze strony odpowiednich władz.
Szacuje się, że na działanie hałasu jest dziś narażony co trzeci mieszkaniec Polski. 
Obecnie w Polsce, próba koordynacji walki z hałasem znajduje się nadal w fazie początkowej. Dotyczy ona określenia i ujednolicenia metodyki pomiaru hałasu, zbadania aktualnego stanu klimatu akustycznego i budowania bazy danych oraz wprowadzania instrumentów ograniczających hałas lub chroniących obszary jeszcze niezagrożone tym zanieczyszczeniem.