]]>
close
EN

Systemy punktów karnych w Europie

data publikacji: 16 maja 2014

Systemy punktów karnych dla kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego istnieją w systemach prawnych wielu krajów Unii Europejskiej. Mają za zadanie przyczyniać się do zmniejszenia liczby wypadków drogowych i ich ofiar poprzez sankcjonowanie ryzykownych i bezprawnych zachowań w ruchu drogowym. Wiele z tych systemów zaprojektowano w sposób kompleksowy i zaawansowany, opierając się na najnowszych rozwiązaniach, jednak często brak całościowej i systematycznej ewaluacji tych systemów stoi na przeszkodzie do pełnego określenia ich pozytywnego efektu i wpływu na zachowania uczestników ruchu drogowego.

Obecnie systemy punktów karnych obowiązują w następujących krajach: Austria, Bułgaria, Cypr, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Węgry, Wielka Brytania, Włochy – czyli w 22 z 27 krajów członkowskich Unii Europejskiej.

Wspólną cechą wszystkich systemów punktów karnych w Europie jest to, że przekroczenie pewnej liczby zebranych punktów powiązanych z wykroczeniem na przestrzeni danego okresu czasu np. w Polsce w ciągu 1 roku powoduje automatyczne odebranie prawa jazdy i kierowca musi raz jeszcze zdawać egzamin tak teoretyczny jak i praktyczny.

Systemy punktów karnych mają trzy efektywne cele: prewencja, selekcja, poprawa.

Efekt prewencji zawiera się w ryzyku utraty prawa jazdy przy powtarzających się wykroczeniach. Jest to dodatkowy powód do przestrzegania przepisów ruchu drogowego. Mamy tu do czynienia z kilkoma efektami tego rodzaju prewencji. Efekt bardzo ogólny to zmniejszenie się liczby wykroczeń u wszystkich kierowców;
jeżdżą oni ostrożniej, aby uniknąć punktów karnych.  Bardziej profilowany efekt prewencyjny to zmniejszenie się liczby wykroczeń u tych kierowców, którzy już wcześniej „wpadli” w system punktów karnych i teraz są ostrożniejsi, ponieważ nie chcą otrzymać kolejnych punktów.

Efekt selekcji polega na tym, że system może wyeliminować z ruchu drogowego kierowców zachowujących się niebezpiecznie zanim jeszcze spowodują wypadek drogowy. Wyeliminowanie takiego kierowcy ma znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego przede wszystkim wtedy, gdy odbywa się to we właściwym czasie – natychmiastowa kara.

Efekt poprawy opiera się na tym elemencie systemu, który pozwala kierowcy na zmniejszenie liczby punktów karnych poprzez udział w kursie doszkalającym. Efekt edukacyjny przeplata się wówczas z elementem korekcyjnym – poprawy. Dla systemu punktów karnych z punktu widzenia efektywności takich szkoleń ważne jest, aby były nastawione na zmianę niewłaściwych postaw i zachowań oraz na ograniczenie powrotu do takich zachowań.